T.C. Ticaret Bakanlığı Uluslararası Hizmet Ticareti Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan Dış Ticaret Lojistiği 2024 Raporu’nda sektör açısından önemli ve yol gösterici tespit ve değerlendirmelere yer verildi. Bu rapordan derlediğimiz kısa bir bölümü sizlerle paylaşıyoruz.

Yeşil Mutabakat

Geldiğimiz noktada küresel ekonominin hızla büyümesi ve bu büyüme oranının da çevre hassasiyetiyle güncel bir etki serilemesi neticesinde ciddi ekolojik sorunlarla karşı karşıya bulunmaktayız. Lojistiğin bu çevresel sorunlara karşı sorumluluğu, faaliyetleri de sera gazı emisyonlarına en çok etki eden faaliyetlerin başında gelmesidir. Özellikle pandemi süreci ile “yeşil” farkındalık artmış ve ulusal hassasiyetlerin ötesinde uluslararası düzeyde adımlar atılmaya başlanmıştır. Bu süreçte öncü aktör ise Avrupa Birliği (AB) olmuştur.

Bu kapsamda, Avrupa Birliği’nin 2050 yılına kadar ilk iklim nötr kıta olma hedefiyle “Avrupa Yeşil Mutabakatı (AYM)” adında yeni bir süreç başlatılmıştır. AYM Eylem Planı 6 ana başlıkta oluşmaktadır: İklim, Döngüsel Ekonomi, Kirliliğin Sıfırlanması, Sürdürülebilir Tarım, Biyoçeşitlilik ve Yenilik. AB’nin lojistiği gibi önemli çevre etkilerine sahip sektörlere getireceği kurallar ve düzenlemeler, ülkelerin rekabet gücünü etkileyeceğinden önemle takip edilmektedir. Yeşil mutabakatın lojistik üzerindeki en önemli etkileri şunlardır:

  • Emisyon Azaltımı ve Yeni Yakıtlar: AB Kombine Taşımacılık Direktifi yenilenerek, AB’de kombine taşımayı daha da destekleyici kurallar yayımlanmaktadır. Ayrıca, alternatif yakıtların kullanımı teşvik edilmektedir.
  • Karbon Sınırda Ayarlama Mekanizması (CBAM): Karbondioksit salınım standartları gözden geçirilmektedir. CBAM ile, AB dışından gelen ürünlere karbon fiyatlandırması getirilmektedir.
  • Taşımacılık ve Dijitalleşme: Yeşil lojistiğe dair yeni trafik yönetim sistemleri önerilmektedir.
  • Havacılık Emisyonlarının Ücretlendirilmesi: Çevreci uçağın teşvik edilmesi maksadıyla “Karbon Sınır Vergisi” getirilmektedir. Tüm bu uygulamalar, lojistik sektöründe yeni düzenlemeler ve maliyet artışları getirecektir. Bu kapsamda, sektörün sürdürülebilir uygulamalara yönelimi, bir pazar ihtiyacı olarak da yükselmektedir.

Dijital Dönüşüm

Tüm dünyada yaşanan pandeminin yıkıcı etkileri, lojistik sektöründe dijital dönüşümün ne denli zaruri olduğunu somut bir şekilde göstermiştir. Günümüzde lojistik, süreçlerini dijital platformlar üzerinden yönetmek, izlemek ve analiz etmek durumundadır.

Bu kapsamda, lojistiğin dijitalleşmesi ile tüm süreçler otomatikleştirilmekte, veri analitiği ve yapay zeka ile entegre edilmektedir. Günümüzde sektörde en çok öne çıkan dijital teknolojiler şunlardır:

  • Otonom araçlar (insansız kara, deniz ve hava araçları), robotik, büyük veri, yapay zeka, giyilebilir teknolojiler gibi teknolojiler lojistik süreçlerini optimize etmekte, verimliliği artırmakta ve hataları azaltmaktadır.
  • Bunun dışında, küresel bir trend haline gelen Blockchain teknolojisi lojistik sektöründe de önemli bir rol oynamaya başlamıştır. Bu kapsamda tedarik zinciri yönetimi, veri güvenliği, şeffaflık ve izlenebilirlik gibi alanlarda Blockchain teknolojisinden yoğun şekilde yararlanılmaktadır.

Bu yeteneklerin tamamı, lojistik süreçlerini daha şeffaf, izlenebilir ve güvenilir hale getirme hedefiyle ilerlemektedir. Blockchain teknolojisinin bu verilere doğru bir biçimde kaydedilmesi, işlemlerin kolaylaşacağı ve uluslararası düzenlemelere karşı daha hazırlıklı olunacağı ön görülmektedir.

E-Ticaret Lojistiği

Pandemi, lojistik hizmetlerini ve pazar gereksinimlerini önemli ölçüde dönüştürmüştür. Bu süreçte lojistik sektörü, yeni pazarlara adaptasyonun en önemli unsuru haline gelmiştir. Bu bağlamda, günümüzde en çok dikkat çeken gelişmelerden biri E-Ticaret Lojistiği’dir.

  • E-ticaretin küresel pazardaki payı hızla yükselmektedir.
  • E-ticaretin getirdiği yeni iş modelleri (mikro dağıtım, son mil teslimatı) lojistik operasyonlarını kökten değiştirmiştir.
  • E-ticaret, lojistiğin hız, esneklik ve müşteri odaklılık gibi temel prensiplerini yeniden tanımlamaktadır.

Bu kapsamda lojistik, e-ticaretin getirdiği bu yeni dinamiklere ayak uydurmak zorundadır. Sektör, e-ticaretin hızla artan hacmine uyum sağlamak için depolama, sipariş karşılama ve dağıtım süreçlerinde ciddi yatırımlar yapmak durumundadır.

Tüm bu trendler, lojistik sektörünün geleceğini yeşil, dijital ve e-ticarete entegre bir yapıya doğru itmekte olup, bu üç ana dinamiğin sektörün önümüzdeki yıllardaki seyrini belirleyecek ana faktörler olması beklenmektedir.

Kaynaklar: